• Maja Gajewska

Czerń jako manifest awangardy, abstrakcji i światowego minimalizmu.

Słynnym przykładem wykorzystania czerni w sztuce nowoczesnej jest „Czarny kwadrat na białym tle” autorstwa Kazimierza Malewicza.



"Czarny kwadrat na białym tle" nie zachwyca misternie malowanymi detalami ani kompozycją. Przyglądając mu się z bliska, można dostrzec szereg niuansów - kwadrat nie jest idealnie równy, a faktura czerni jest dużo gładsza niż białe tło pokryte grubszą warstwą farby z widocznymi pociągnięciami pędzla. Intryguje nie techniką czy estetyką, ale koncepcją filozoficzną, która zakłada całkowite oderwanie sztuki od rzeczywistości, uproszczenie formy, a przede wszystkim zerwanie z narracją i figuratywnością. Obraz ten stał się symbolem odrzucenia twórczości służącej ideom - religii, państwu czy społeczeństwu, na rzecz sztuki totalnie nieużytkowej, która ma budzić w człowieku duchowość, a nie intelektualne interpretacje.


Nowatorski pomysł na obraz powstał podczas pracy Malewicza nad scenografią i kostiumami do futurystycznej opery "Zwycięstwo nad słońcem" wystawianej w piotrogrodzkim teatrze Luna Park. Motyw czarnego kwadratu widniał na jednej z kurtyn. W tamtym czasie sam spektakl został źle przyjęty przez publiczność i zakończył się porażką. W świecie sztuki, głównie ze strony tradycyjnych artystów, dzieło to wzbudziło pogardę i oburzenie - "Przepadło wszystko, co kochaliśmy. Znaleźliśmy się na pustyni...". Jednak po czasie "Czarny kwadrat na białym tle" został doceniony i uznany za jedno z największych osiągnięć rosyjskiej awangardy, równocześnie inicjując początek prac nad autorską koncepcją sztuki - suprematyzmem.


Kwadrat stał się podstawową formą suprematyzmu.

Dla Malewicza był "symbolem ładu, porządku wyższego stopnia, znakiem zwycięstwa człowieka nad chaosem natury". Obraz miał oddziaływać na odbiorcę w taki sam sposób, w jaki oddziałuje ikona. Dla artysty "Czarny kwadrat na białym tle" to "naga pozbawiona ram ikona swego czasu". "Nie wystawiłem "pustego kwadratu", lecz wrażenie bezprzedmiotowości" - pisał.


Niestety pierwsza wersja obrazu zaginęła bez śladu - zachowała się jedynie reprodukcja fotograficzna. W kolejnych latach, zgodnie z teologią ikony, artysta stworzył wiele kopii Kwadratu w różnych formatach i układach, a nawet w wersji trójwymiarowej. W 1929 roku Malewicz namalował go po raz kolejny. Ta wersja dzieła obecnie wystawiana jest w Galerii Tretiakowskiej w Moskwie.


W 1915 roku powstał "Czerwony kwadrat" symbolicznie uznawany za artystyczne przeczucie rewolucji październikowej i komunizmu. W latach 1918-19 artysta wszedł w etap biały. Powstało wówczas jego szczytowe osiągniecie - "Białe na białym".




Malewicz zatracając się w ideach suprematyzmu spalił wszystkie swoje dzieła namalowane przed 1909 rokiem, które według niego nie odpowiadały standardom nowej koncepcji sztuki. Późne obrazy sygnował małym czarnym kwadratem. Motyw ten był wszechobecny, nawet na dość osobliwym pogrzebie artysty w 1935 roku. Uczniowie i przyjaciele Malewicza wykonali trumnę według szkiców artysty. Pochowali go w białej koszuli, czarnych spodniach i czerwonych butach. Żałobnicy nieśli flagi z czarnym kwadratem, trumnę zdobił również czarny kwadrat (u wezgłowia) i czarne koło (u stóp). Pierwszy nagrobek miał kształt sześcianu z wizerunkiem czarnego kwadratu na białym tle. W ten właśnie sposób nawet ostatnie pożegnanie Malewicza stało się manifestacją suprematyzmu – wyrazem wolności i odejściem od tradycji.



fragmenty zaczerpnięte z tekstu Igi Ranoszek-Bieńkowskiej, Niezła Sztuka

26 wyświetleń0 komentarzy

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie
  • png-clipart-shopping-cart-software-computer-icons-shopping-cart-text-shopping-centre
  • Facebook - Czarny Krąg
  • Instagram - Czarny Krąg
  • png-clipart-web-development-computer-icons-world-wide-web-web-design-symmetry-thumbnail